Greiðslujöfnun verðtryggðra húsnæðislána

Út á hvað gengur greiðslujöfnun verðtryggðra húsnæðis- eða fasteignaveðlána?
Greiðslujöfnun er leið til að létta tímabundið greiðslubyrði af reglulegum afborgunum lánsins með því að tengja þær greiðslujöfnunarvísitölu í stað vísitölu neysluverðs. Í greiðslujöfnunar-vísitölunni er vegin saman launaþróun og þróun atvinnustigs. Lánið er eftir sem áður bundið vísitölu neysluverðs og breytist höfuðstóll lánsins í samræmi við hana. Meðan greiðslujöfnunarvísitalan er lægri en vísitala neysluverðs eru afborganir lægri sem því svarar. Mismunurinn leggst á sérstakan jöfnunarreikning sem greiðist í lok lánstímans þannig að lánstíminn lengist og afborgunum fjölgar. Lánstíminn verður þó aldrei lengri en þrjú ár umfram lánstíma samkvæmt gildandi skilmálum lánsins þar sem þak verður sett á hámarkslengingu lánsins (sjá svar við spurningunni: Hvað felst í þaki á greiðslujöfnun?).

Hvað felst í þaki á greiðslujöfnun?
Lenging lánstíma umfram gildandi lánasamning verður aldrei meiri en þrjú ár. Hafi lánið ekki verið að fullu greitt að þremur árum liðnum falla eftirstöðvarnar niður ef lánið er í skilum við lok lánstíma.

Við hvaða dagsetningu miðast greiðslujöfnunin?
Fyrsta afborgun eftir greiðslujöfnun miðast við upphæð geiðslu af láninu eins og hún var 1. janúar 2008 eða við upphaflega stöðu lánsins hafi það verið tekið síðar. Næstu greiðslur taka síðan mið af þróun greiðslujöfnunarvísitölu sem Hagstofa Íslands gefur út mánaðarlega.

Hve mikið lækkar greiðslubyrðin?
Greiðslujöfnun verðtryggðs fasteignaveðláns lækkar greiðslubyrðina um 17% miðað við greiðslujöfnunarvísitölu í október. Afborganir taka síðan breytingum í samræmi við þróun greiðslujöfnunarvísitölunnar sem Hagstofa Íslands gefur út mánaðarlega.

Hvenær tekur þessi aðgerð gildi?
Greiðslujöfnun verðtryggðra fasteignaveðlána stendur nú þegar til boða öllum sem vilja (sjá nánari upplýsingar um gildandi greiðslujöfnun). Frá og með 1. nóvember 2009 er hins vegar miðað við að greiðslujöfnun verði sett á öll verðtryggð fasteignaveðlán nema lántakandi óski eftir að svo verði ekki. Á sama tíma er einnig miðað við að ákvæði um þriggja ára þak á lengingu lána með greiðslujöfnun taki gildi.

Þarf að sækja um greiðslujöfnun?
Nei, þegar fyrirhuguð lagabreyting hefur öðlast gildi þarf ekki að sækja um greiðslujöfnun.
Samkvæmt núgildandi lögum um greiðslujöfnun fasteignaveðlána til einstaklinga nr. 63/1985 þurfa einstaklingar að sækja um greiðslujöfnun lána sinna. (Sjá svar við spurningunni: Hvað ef ég er nú þegar kominn með greiðslujöfnun á lánið mitt?) Gert er ráð fyrir að með breytingu þessara laga, þar sem kveðið verður á um þriggja ára þak á lengingu lána, verði greiðslujöfnun sett á öll verðtryggð fasteignaveðlán nema lántakandinn óski eftir því sérstaklega að lánið verði ekki greiðslujafnað. Lagabreytingin tekur gildi 1. nóvember 2009.

Er hægt að segja sig frá greiðslujöfnun?
Já. Lántakandi þarf að hafa samband við sinn lánveitanda.
 
Hvað ef ég er nú þegar kominn með greiðslujöfnun á lánið mitt?
Nýjar reglur um greiðslujöfnun lána, þar með talið ákvæði um þak (þ.e. þriggja ára hámarkslengingu lánstíma), taka einnig til lána sem þegar eru komin í greiðslujöfnun. Þessar reglur yfirfærast sjálfkrafa á öll lán í greiðslujöfnun og þarf því ekki að sækja um það sérstaklega.

Hverjir eiga rétt á greiðslujöfnun?
Allir einstaklingar sem eru með verðtryggð fasteignaveðlán eiga rétt á greiðslujöfnun (sjá hér að ofan svar við spurningunni: Þarf að sækja um greiðslujöfnun?)

Hvað ef lán er í frystingu eða ekki í skilum?
Greiðslujöfnun færist ekki sjálfkrafa á lán sem eru í frystingu eða vanskilum. Lánastofnanir bjóða ýmsar leiðir til að semja um vanskilaþátt lánsins þannig að unnt sé að ganga inn í greiðslujöfnun. Ef lán er í frystingu eða ekki í skilum verður lántaki því að leita beint til viðkomandi lánveitanda.

Er hægt að greiða inn á lán í greiðslujöfnun umfram reglulegar afborganir?
Já, það er hægt eftir því sem kveðið er á um í skilmálum lánsins. Þegar greitt er inn á lán í greiðslujöfnun er umframgreiðslum fyrst ráðstafað til að greiða niður þann hluta lánsins sem snýr að lengingu þess (uppsafnað á jöfnunarreikningi) og síðan verðbætur, vexti og höfuðstól.

Er heimilt að greiða upp lán sem er í greiðslujöfnun?
Já, það er heimilt. Lánið er þá greitt upp að fullu, þ.e. einnig sá hluti lánsins sem lagður hefur verið inn á jöfnunarreikning vegna hugsanlegrar lengingar umfram upphaflegan lánstíma.

Er hægt að segja sig frá greiðslujöfnun á lánstímanum?
Já, en skilyrði fyrir uppsögn er að lánið sé í fullum skilum. Upphæð á jöfnunarreikningi leggst við höfuðstól láns þegar slík ákvörðun er tekin og kemur til greiðslu á þeim upprunalegu gjalddögum sem eftir eru af láninu. 

Hversu lengi mun greiðslujöfnun lána standa fólki til boða?
Þar til annað verður ákveðið með lagabreytingu.

Hvað verður um lánið ef fasteignin er seld?
Líkt og með önnur lán þá eru skuldaraskipti háð samþykki lánastofnunar. Sama gildir um aðrar breytingar á skilmálum láns. Yfirtaka láns er skoðuð í hverju tilviki fyrir sig. Skuld á jöfnunarreikning fellur ekki niður við sölu eignar. Mikilvægt er að aðilar í fasteignaviðskiptum kanni sérstaklega hvort lán er í greiðslujöfnun.

Lækkar höfuðstóll lánsins?
Nei, höfuðstóllinn lækkar ekki. Markmið greiðslujöfnunarinnar er að lækka greiðslubyrði.

Er greiðslujöfnun með þaki hagkvæmur kostur?
Greiðslubyrði lána með greiðslujöfnun lækkar umtalsvert við núverandi efnahagsaðstæður.
Þak á greiðslujöfnun láns felur í sér þá tryggingu fyrir lántakandann að lánstími vegna greiðslujöfnunar lengist aldrei meira en nemur þremur árum. Eftirstöðvar falla síðan niður að þeim tíma loknum. Það ræðst hins vegar af þróun greiðslujöfnunarvísitölunnar og aðstæðna í samfélaginu hvort lánstíminn lengist upp í umrætt þak og hvort til afskrifta komi við lok lánstímans.

Þá er vert að hafa í huga að greiðslujöfnun leiðir til aukins kostnaðar í formi vaxta og verðbóta.





Leita